Webinar Định vị thị trường nội địa: Động lực tăng trưởng của ngành gỗ Việt trong tương lai

Webinar "Định vị thị trường nội địa: Động lực tăng trưởng của ngành gỗ Việt trong tương lai" do Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP Hồ Chí Minh (HAWA), Forest Trends và Mạng lưới EUDR Lâm nghiệp phối hợp tổ chức đã diễn ra vào ngày 06/8/2026.

Vì sao cần định vị lại thị trường nội địa Trong nhiều năm qua, hình ảnh của ngành gỗ Việt Nam gắn liền chủ yếu với hoạt động xuất khẩu - lĩnh vực đạt kim ngạch khoảng 17 tỷ USD/năm và nhận được sự quan tâm đặc biệt từ doanh nghiệp, cơ quan hoạch định chính sách cũng như các tổ chức tài chính, phát triển. Trong khi đó, thị trường nội địa gần như bị bỏ ngỏ: thiếu dữ liệu về quy mô, nguồn nguyên liệu đầu vào, cơ cấu sản phẩm đầu ra hay trình độ công nghệ của các bên tham gia chuỗi cung.

Sự thiếu quan tâm này không chỉ gây thiệt thòi cho các doanh nghiệp, làng nghề và hộ trồng rừng tham gia thị trường trong nước, mà còn tác động ngược trở lại xuất khẩu. Cuộc điều tra theo Điều 301 của Chính phủ Hoa Kỳ giai đoạn 2020–2021 - xuất phát một phần từ việc Việt Nam nhập khẩu gỗ nhiệt đới rủi ro phục vụ thị trường nội địa - là minh chứng cho mối liên hệ chặt chẽ giữa hai thị trường này.

Về phía doanh nghiệp, một số nguyên nhân khiến thị trường nội địa chưa được đầu tư đúng mức gồm: sản phẩm nội địa chủ yếu là hàng “may đo” theo đơn đặt hàng, khó sản xuất quy mô lớn để giảm chi phí; kênh bán hàng phức tạp, chưa chuẩn hóa; tính thanh khoản chậm; và thị trường thiếu tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng khiến người tiêu dùng chủ yếu quan tâm đến giá hơn là chất lượng. Dù vậy, một số mô hình doanh nghiệp và làng nghề tiên phong đã bắt đầu chuyển sang sử dụng gỗ rừng trồng trong nước, sản xuất sản phẩm chất lượng cao, thân thiện môi trường, đồng thời góp phần cải thiện thu nhập cho hộ trồng rừng. Webinar được tổ chức nhằm đánh giá thực trạng thị trường nội địa, tìm hiểu các mô hình tiên phong, và thảo luận giải pháp thúc đẩy thị trường này phát triển trong thời gian tới.

Thị trường nội địa: trụ cột song hành cùng xuất khẩu

Mở đầu phiên thảo luận, ông Phùng Quốc Mẫn (HAWA) nhấn mạnh quan điểm cần xác lập thị trường nội địa là một trụ cột của ngành gỗ và nội thất, song hành cùng xuất khẩu, giúp đa dạng hóa đầu ra và tăng khả năng chống chịu trước biến động thị trường thế giới. Theo ông, thị trường nội địa "không nên là một phương án dự phòng, mà là một lựa chọn song hành cùng với thị trường xuất khẩu" - làm chủ thị trường trong nước sẽ là bàn đạp để đưa sản phẩm ra thị trường ASEAN. HAWA đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm: định vị đúng vai trò của thị trường nội địa với sự hỗ trợ của Nhà nước trong phát triển hệ thống phân phối và xây dựng thương hiệu; nghiên cứu chính sách ưu tiên sử dụng sản phẩm nội địa trong mua sắm công; tận dụng thành tựu xuất khẩu cho thị trường trong nước; truyền thông bài bản để xây dựng niềm tin và lòng tự hào với sản phẩm nội địa; và đầu tư phát triển hệ sinh thái thị trường nội địa hoàn chỉnh, với sự tham gia của doanh nghiệp, hiệp hội và cơ sở dữ liệu đáng tin cậy.

Ông Ngô Sỹ Hoài (VIFOREST) cung cấp thêm góc nhìn về quy mô: hiện người Việt Nam chi tiêu khoảng 50 USD/người/năm cho đồ gỗ, tương ứng giá trị thị trường nội địa khoảng 5 tỷ USD; nếu tổ chức tốt các động lực cầu - nhà ở, mua sắm công, năng lượng sinh khối - thị trường có thể đạt khoảng 7,35 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng 7 - 9%/năm. Ông cho rằng điểm yếu lớn nhất hiện nay không phải là thiếu cầu, mà là thiếu hạ tầng thị trường: thị trường phân mảnh, thiếu chuẩn chung, thiếu thương hiệu dịch vụ, dữ liệu yếu, khiến người tiêu dùng trả tiền nhưng chưa được đảm bảo thỏa đáng về sản phẩm an toàn, hợp pháp. Nguồn cung trong nước, theo ông, “không thiếu gỗ mà thiếu gỗ chuẩn.”

Ông Lê Đức Nghĩa (Gỗ An Cường) lưu ý rằng các ước tính về giá trị thị trường nội địa (khoảng 5–7 tỷ USD) hiện vẫn thiếu con số chính thức, cho thấy khoảng trống thông tin đáng kể. Ông cho rằng thị trường nội địa hiện còn manh mún, thiếu tiêu chí, tiêu chuẩn, và cần được vận hành chuyên nghiệp như thị trường xuất khẩu. Về phía doanh nghiệp, ông đề xuất chuyển dứt khoát sang sử dụng gỗ rừng trồng và gỗ hợp pháp, minh bạch nguồn gốc, chuyên nghiệp hóa kênh phân phối và dịch vụ hậu mãi, hợp tác thay vì mạnh ai nấy làm, đồng thời đầu tư cho thiết kế, giá trị gia tăng và chuyển đổi số. Chia sẻ tiếp nối, ông Vũ Hải Bằng (Woodsland) nhấn mạnh rằng để phát triển thị trường nội địa, các doanh nghiệp cần xây dựng được mạng lưới phân phối.

Các ý kiến tại webinar cho thấy sự đồng thuận rằng thị trường nội địa cần được nhìn nhận là một trụ cột chiến lược của ngành gỗ Việt Nam, thay vì chỉ là thị trường thứ yếu bên cạnh xuất khẩu. Để hiện thực hóa tiềm năng này, các diễn giả đều chỉ ra yêu cầu cấp thiết về xây dựng hạ tầng thị trường, chuẩn hóa nguồn gốc gỗ nguyên liệu, minh bạch thông tin và dữ liệu, cũng như sự liên kết chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý nhà nước.