Webinar "Xây dựng bản đồ ranh giới rừng năm 2020 phục vụ tuân thủ EUDR” do Mạng lưới EUDR Lâm nghiệp và Mạng lưới nghiên cứu chính sách nông lâm nghiệp tổ chức ngày 29/5/2026 nhằm cung cấp thông tin về cơ sở khoa học, phương pháp triển khai và hướng dẫn nghiệp vụ cho các địa phương trong việc chuẩn hóa dữ liệu bản đồ, phục vụ yêu cầu xuất khẩu nông lâm sản sang thị trường Liên minh Châu Âu (EU).
Yêu cầu địa lý của Quy định EUDR và sự cần thiết của bản đồ nội địa
Quy định chống mất rừng của Liên minh Châu Âu (EUDR) đặt ra ba điều kiện đối với hàng hóa nhập khẩu: không gây mất rừng, sản xuất hợp pháp theo luật pháp nước sở tại, và phải có báo cáo thẩm định (DDS).
TS. Trương Tất Đơ (Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm) giải thích, nếu Việt Nam không chủ động xây dựng và công bố bản đồ ranh giới rừng năm 2020, phía EU sẽ sử dụng các nguồn dữ liệu che phủ rừng toàn cầu sẵn có như JRC hoặc Global Forest Watch. Tuy nhiên, các bản đồ quốc tế này thường sử dụng ảnh vệ tinh độ phân giải thấp hoặc trung bình và thiếu kiểm chứng thực địa, dễ dẫn đến sai lệch trong kết quả thẩm định (ví dụ nhận diện nhầm các mô hình nông lâm kết hợp hoặc diện tích ngoài quy hoạch thành diện tích mất rừng). Việc chủ động công bố bản đồ quốc gia nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của các ngành hàng nông lâm sản xuất khẩu.
Phương pháp xây dựng và kết quả phân loại dữ liệu đa nguồn
PGS.TS. Phạm Văn Duẩn (Viện Sinh thái và Môi trường – IFEE) cho biết mục tiêu của dự án là xây dựng bản đồ rừng Việt Nam tại thời điểm 31/12/2020 đáp ứng tiêu chí quốc tế. Hoạt động này dựa trên nguyên tắc kế thừa dữ liệu chính thức của Việt Nam, cập nhật bằng ảnh viễn thám, đối sánh độc lập với dữ liệu quốc tế và kiểm chứng tại địa phương. Đáng lưu ý, bản đồ ranh giới rừng đáp ứng EUDR sử dụng tiêu chí định nghĩa rừng của FAO (Quốc tế), vận hành độc lập tương đối với bản đồ hiện trạng rừng (HTR) phục vụ quản lý nhà nước thông thường.
Quy trình kỹ thuật được triển khai qua 6 bước, bao gồm chuẩn hóa bản đồ nền 2020, phân tích biến động viễn thám (2015–2020), lọc không gian theo phạm vi đất lâm nghiệp, đối sánh với dữ liệu toàn cầu GFC2020v3/JRC, chuyển giao địa phương rà soát và tích hợp lên WebGIS.
Dựa trên kết quả đối soát đa nguồn ban đầu với tổng diện tích 4.281.294 ha, dữ liệu được phân tách thành 3 phân loại quản lý:
- Vùng xanh chiếm 54,2% (2.321.103 lô): Các nguồn dữ liệu quốc gia, viễn thám và quốc tế thống nhất là có rừng, thuộc diện an toàn.
- Vùng vàng chiếm 45% (1.926.829 lô): Ghi nhận có sự sai khác nhỏ về trạng thái, loài cây hoặc quy hoạch; các ngành hàng tại đây không nằm trong phạm vi EUDR.
- Vùng đỏ chiếm 0,8% (33.362 lô): Có sự mâu thuẫn khi dữ liệu lưu trữ biểu thị là rừng nhưng thực tế viễn thám cho thấy đang canh tác nông sản (cà phê, cao su, gỗ).
Tính đến thời điểm báo cáo, 34/34 tỉnh, thành phố liên quan đã cung cấp ranh giới hành chính mới. Trong đó, 19 tỉnh đã gửi lại dữ liệu phản hồi và 15 tỉnh chưa có kết quả phản hồi. Một số khó khăn thực tế được ghi nhận bao gồm việc thiếu dữ liệu gốc tại một số địa phương, cách hiểu về bản đồ EUDR chưa đồng bộ giữa các cấp và năng lực kỹ thuật của cán bộ cơ sở chưa đồng đều.
Hướng dẫn nghiệp vụ rà soát nội phòng tại địa phương
Để hỗ trợ lực lượng kiểm lâm cơ sở, ThS. Phạm Ngọc Hải chia sẻ quy trình xử lý dữ liệu. Công cụ triển khai chính là phần mềm QGIS tích hợp plugin chuyên dụng Forest Plots Checker, hỗ trợ tự động hóa việc xem và đối soát từng lô rừng.
Đối với các lô đất thuộc diện nghi ngờ hoặc nằm trong vùng rủi ro, kiểm lâm được hướng dẫn áp dụng hai giải pháp xác minh lịch sử mặt đất:
- Google Earth (Plugin Send2GE): Sử dụng thanh trượt thời gian (Historical Imagery) để tiếp cận ảnh vệ tinh độ phân giải cao tại các mốc thời gian trước và sau ngày 31/12/2020 nhằm chốt trạng thái thực tế.
- CCDC Landsat (trên nền Google Earth Engine): Phân tích chuỗi ảnh vệ tinh từ năm 1985 qua chỉ số độ mở tán NDFI để định vị chính xác thời điểm xảy ra biến động giảm rừng nếu có.
Khi xác định có sai sót, cán bộ kỹ thuật địa phương áp dụng kỹ thuật tách lô (Split Features) nếu lô rừng chỉ bị mất một phần, hoặc công cụ chỉnh sửa đỉnh ranh giới (Vertex Tool) để khớp hoàn toàn với ảnh vệ tinh Sentinel-2/Planet. Việc kiểm tra thực địa chỉ được tiến hành khi các phương pháp phân tích trong phòng không thể đưa ra kết luận cuối cùng.
Lộ trình hoàn thiện hệ thống
Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đã đưa ra lộ trình hoàn thiện cơ sở dữ liệu theo hai giai đoạn:
- Giai đoạn hiện tại (Phiên bản 1.0): Tiếp tục rà soát dữ liệu từ các tỉnh chưa phản hồi, cập nhật các biến động bổ sung phát sinh trước ngày 15/6 và tiến tới tích hợp toàn bộ dữ liệu lên hệ thống WebGIS chính thức (eudr.vnforest.gov.vn) vào ngày 30/6/2026 để công bố bản đồ ban đầu.
- Giai đoạn tiếp theo (Phiên bản 2.0 hoặc 3.0): Các địa phương tiếp tục bố trí nguồn lực để rà soát chuyên sâu hơn, tập trung vào khu vực vùng vàng nhằm nâng cao chất lượng và độ chính xác của bản đồ.
Việc xây dựng Bản đồ ranh giới rừng năm 2020 là một bước chuẩn bị kỹ thuật cần thiết, tạo cơ sở để nông lâm sản Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn thương mại quốc tế một cách minh bạch và rõ ràng.
Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ suy nghĩ của bạn!